„Gminna Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych” na lata 2006 - 2011 PDF Drukuj Email


Wstęp

Realizacja zadań postawionych przed pomocą społeczną  ( zarówno na poziomie społeczności lokalnej, jak i na poziomie rodziny i jednostki), a także konieczność wypracowania niekonwencjonalnych form pomocy, wymaga systemowego diagnozowania problemów społecznych w skali gminy.

Diagnoza problemów społecznych na terenie gminy została sporządzona w oparciu o dane będące w dyspozycji OPS- u uzyskane w toku bieżącej jego działalności,  dane uzyskane z Powiatowego Urzędu Pracy, szkół z terenu gminy, policji, ośrodka zdrowia.
W oparciu o diagnozę została opracowana strategia rozwiązywania problemów społecznych na najbliższe lata 2006 – 2011, która jest rozwinięciem działań oraz założeń w sferze pomocy społecznej.
Strategia przyjmuje kierunek przejścia od modelu nastawionego na wsparcie materialne do modelu nastawionego na wzmocnienie postaw aktywnych oraz wspieranie osób i rodzin zgłaszających się z prośbą o pomoc w rozwiązywaniu problemów. Zmiany w funkcjonowaniu tych osób i rodzin stanowią  szansę na to, że następne pokolenie nie stanie się podopiecznymi pomocy społecznej.
Działania mają  na celu nie tylko łagodzenie skutków trudnej sytuacji bytowej świadczeniobiorców  pomocy społecznej lecz także usuwanie przyczyn tkwiących często w sferze psychicznej i społecznej.
Najczęściej pomocy w rozwiązywaniu problemów potrzebują osoby i rodziny, w których występują:
  • długotrwała choroba
  •  bezradność wobec osób niepełnosprawnych,
  •  konflikt wewnątrzrodzinny spowodowany rozwodem lub separacją,
  •   bezrobocie
  •  sieroctwo,
  •  trudności wychowawcze z dziećmi,
  •  przemoc fizyczna i psychiczna,
  • uzależnienie od alkoholu,
  • bezradność w sprawach opiekuńczo – wychowawczych i prowadzeniu gospodarstwa domowego.
Wspierane przez specjalistów rodziny, przy równoczesnej pomocy materialnej mają szansę  na podejmowanie prób rozwiązywania problemów o własnych siłach.

CZĘŚĆ  I.   Diagnoza.

Rozdział  I.

Charakterystyka gminy.

Gmina Lipnica Wielka leży w południowo-zachodniej części województwa małopolskiego w tzw. Beskidzkiej części Orawy u podnóża Babiej Góry. Ciągnie się malowniczo wzdłuż potoku Lipniczanka na przestrzeni 16 km.
W skład gminy wchodzą dwie wsie: Lipnica Wielka i Kiczory.
Gmina  liczy  5.463 mieszkańców  w tym  1.587 to dzieci i młodzież w wieku 5-19 lat.
Gmina Lipnica Wielka jest typowo górską gminą o trudnych warunkach glebowych i klimatycznych. Gospodarstwa rolne są małe, rozdrobnione i nierentowne. Średnia powierzchnia gospodarstwa to 2,5 ha. Poza Urzędem Gminy, Szkołami, Ośrodkiem Zdrowia i małymi prywatnymi zakłamai usługowymi /jednoosobowymi/ brak miejsc pracy. W ostatnich latach nastąpiła także likwidacja znajdujących się w pobliżu zakładów pracy jak NZPS Podhale w Nowym Targu, Odzieżowa Spółdzielnia Pracy i  Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna ORAWA  w Jabłonce. Stan bezrobocia  tak się poglębił, że mieszkańcy gminy zmuszeni  zostali do szukania pracy poza miejscem zamieszkania na terenie całego kraju i  poza jego granicami jak Austria, Niemcy, Włochy.
Powoduje to rozłąkę rodzin co  niekorzystnie wpływa na jej prawidłowe funkcjonowanie i     pełnienie właściwej roli w wyniku czego dochodzi do rozbicia rodzin a pozostajace dzieci są często wychowywane przez dziadków lub starsze rodzeństwo.Jest to dramatyczna sytuacja, która coraz bardziej się pogłębia co prowadzi do demoralizacji   dzieci i młodzieży a w rezultacie do róznego rodzaju uzależnień.
Na terenie gminy znajdują  się takie instytucje jak:

  •  Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej
  • Poczta,
  • filia Banku Spółdzielczego,
  • Dom Wycieczkowy „ORAWA”  z zapleczem noclegowym,
  •  3 kawairnie
  •  12 sklepów spożywczych,
  • Apteka
  •  Liceum Profilowane, Techniczne
  • Gimnazjum,
  •  5 Szkoł Podstawowych,  ,
  • 4 Ochotnicze Straże Pożarne,
  • Gminne Centrum Kultury Turystyki i Sportu
  • Kościół Katolicki,
  • Urząd Gminy,
  •  Ośrodek Pomocy Społecznej.

Rozdział  II.

Diagnoza problemów społecznych.

Codziennemu życiu mieszkańcom gminy towarzyszą liczne problemy, które swoim zasięgiem obejmują coraz liczniejsze grupy ludzi i coraz młodsze pokolenie.
Zmuszają one część społeczności gminy do szukania różnych form pomocy, w tym korzystania z pomocy społecznej.
Liczba osób korzystających z pomocy OPS w latach 2002 – 2003
  1. rok 2002 – 221 rodzin – 1177 osób ,
  2. rok 2003 – 255 rodzin – 1312 osób,
  3. rok 2004 – 205 rodzin – 993 osób,
Najczęstszymi przyczynami kwalifikującymi do pomocy  społecznej są:
  • ubóstwo, bezrobocie, bezradność w sprawach opiekuńczo – wychowawczych i prowadzeniu gospodarstwa domowego – rodziny wielodzietne, niepełne długotrwała choroba, niepełnosprawność.
  • Powodem przyznania pomocy bywa także alkoholizm.
  1. Ubóstwo.
Ubóstwo określa się  jako stan, w którym jednostce czy grupie społecznej brakuje środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb uznawanych w danej społeczności za niezbędne.
Pod pojęciem „podstawowe potrzeby” kryje się wyżywienie, ubranie, mieszkanie, zachowanie zdrowia, a także uzyskanie wykształcenia i poznanie obyczajów kulturowych.
Ubóstwo występuje przy niskich dochodach.
  1. Bezrobocie.
Zjawiskiem bezrobocia jest dotykany coraz szerszy krąg osób.

1) w roku 2002 zarejestrowanych w PUP było – 347 osoby.

2) w roku 2003 zarejestrowanych w PUP było – 328 osób.

3) w roku 2004 zarejestrowanych w PUP było – 312 osób.

Ze spostrzeżeń  pracowników OPS wynika, że bezpośrednim i najbardziej widocznym skutkiem bezrobocia jest obniżenie standardu materialnego rodzin, co wymusza w rodzinach korzystanie z pomocy społecznej.

Mniej widoczne, lecz nie mniej zagrażające spójności rodziny są skutki psychologiczne bezrobocia. Bezrobocie powoduje zmianę sytuacji społecznej i emocjonalnej całej rodziny, zarówno dorosłych jak i dzieci.
Częstym zjawiskiem jest izolacja społeczna – ograniczone zostają kontakty interpersonalne wszystkich członków rodziny bezrobotnego zarówno ze znajomymi jak i z dalszą rodziną.
Bezrobocie wpływa na układ stosunków wewnątrzrodzinnych.
Bezrobocie mężczyzn ma znacznie bardziej negatywne skutki dla rodziny niż bezrobocie kobiet. Poprzez bezrobocie mężczyzna doświadcza obniżenia swojej pozycji, utraty autorytetu, które powodują sięganie po alkohol, co wśród bezrobotnych staje się zjawiskiem masowym.
Z pomocy z powodu bezrobocia w roku 2002 korzystało - 48 rodzin .
Natomiast w roku 2003 korzystało - 59 rodzin
W roku 2004 korzystało - 69 rodzin
  1. Bezradność w sprawach opiekuńczo – wychowawczych.
Najczęściej niezaradność rodziny w opiece i wychowaniu własnych dzieci łączy się z innymi dysfunkcjami takimi jak: uzależnienie od środków psychoaktywnych, przemoc domową, zaburzenia równowagi systemu rodzinnego w sytuacjach kryzysowych, problemy w pełnieniu ról  rodzicielskich, małżeńskich, zawodowych wyrażające się w postaci niedojrzałości emocjonalnej, problemach we współżyciu z ludźmi, trudnościach adaptacyjnych, niezaradności w prowadzeniu gospodarstwa domowego, problemy wychowawcze w środowisku rodzinnym, szkolnym ujawniające się w postaci zachowań  buntowniczych, agresywnych, konfliktowych, łamania przez dzieci i młodzież  panujących obyczajów, norm i wartości.
W 2002 roku z powodu bezradności głównie wielodzietności korzystało z pomocy 67 rodzin
W 2003 roku korzystało 56 rodzin o liczbie osób 542 również głównie z powodu wielodzietności.
W roku 2004 korzystało 59 rodziny .


4. Niepełnosprawność i długotrwała choroba.

Za osoby niepełnosprawne należy uznać osoby z dysfunkcjami fizycznymi, psychicznymi i umysłowymi posiadające ustalony stopień niepełnosprawności bądź grupę inwalidzką, których stan zdrowia powoduje trwałe lub okresowe utrudnienia, ograniczenia lub uniemożliwia pełnienie ról i zadań społecznych na poziomie powszechnie przyjętych kryteriów.
Problem osób niepełnosprawnych wiąże się głównie z ograniczonymi możliwościami protezowania, zakupu sprzętu ułatwiającego komunikowanie się i samoobsługę, kosztowną i trudno dostępną rehabilitację.
Problemem tych osób są również bariery architektoniczne nie tylko w miejscu zamieszkania osoby niepełnosprawnej ale również w budynkach użyteczności publicznej.
Niepełnosprawni bądź  osoby posiadające na wychowaniu osobę niepełnosprawną  spotykają się z problemami psychologicznymi i społecznymi, które wiążą się z trudnościami akceptacji samego siebie i swoich schorzeń.
W roku 2002 z powodu niepełnosprawności i długotrwałej choroby korzystało 63 rodziny
W roku 2003  korzystało 74 rodzin
W roku 2004 korzystało 59 rodzin
Z obserwacji pracowników GOPS wynika, że występuje potrzeba kierowania na rehabilitacje społeczne.
Tej grupie osób pomaga Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Nowym Targu w formie dopłat do turnusów rehabilitacyjnych, usuwaniu barier architektonicznych, zakupu sprzętu ortopedycznego, itp.
  1. Alkoholizm i narkomania.
Jedną z grup dysfunkcyjnych, która objęta jest pomocą społeczną stanowi uzależnienie od alkoholu.
Nadużywanie napojów alkoholowych i rozszerzające się zjawisko narkomanii jest dziś  w całym kraju jednym z najpoważniejszych problemów społecznych.  Szerzące się zjawisko alkoholizmu dotyka wielu mieszkańców naszej gminy   Jego rozmiar i niszczycielskie działanie daje się zaobserwować wśród petentów pomocy społecznej.
Z problemem nadużywania alkoholu pracownicy socjalni spotykają się od wielu lat. Niepokojącym jest jednak fakt wzrastania liczby kobiet  uzależnionych od alkoholu .
W rodzinach, które objęte są pomocą , pracownicy często obserwują stwarzanie sytuacji sprzyjających piciu alkoholu, stosowanie zachęty do jego spożywania i przedstawianie łatwości jego zdobywania.
W wielu środowiskach daje się zauważyć zjawisko „dziedziczenia” alkoholizmu. Problem nadużywania alkoholu jest zjawiskiem skomplikowanym i bardzo złożonym. Obok alkoholizmu występują zaburzenia komunikacji między członkami rodziny, bieda, problemy wychowawcze i zdrowotne.
Praca z tak zaburzonymi petentami jest bardzo trudna, długotrwała i często skazana na niepowodzenie.
Rodzinom dotkniętym alkoholizmem również pomaga Gminna Komisja ds. Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych
Na przełomie lat 2002 – 2004 Gminna Komisja przyjęła kilka wniosków z prośbą  o skierowanie swoich najbliższych na leczenie odwykowe.
Problem narkomanii na terenie naszej gminy nie jest postrzegany. 

  1. Trudności w przystosowaniu się do życia po opuszczeniu zakładu karnego.

 

Grupa klientów pomocy społecznej z terenu naszej gminy opuszczających zakład karny jest mała.
Na przełomie lat 2002 – 2003 ośrodek pomocy społecznej otrzymał 3 zawiadomienia z zakładów karnych  o zwalnianych z nich osób.
  1. Sieroctwo.
Problem sieroctwa nie jest zjawiskiem nowym. Smutnym i znamiennym jest fakt, iż obecnie sieroty pochodzą w coraz większym stopniu z rodzin dysfunkcyjnych, w których panuje niewłaściwa atmosfera, konflikty rodzinne, błędy wychowawcze, nie poczuwanie się do odpowiedzialności za dzieci, brak związków uczuciowych między członkami rodziny, a szczególnie brak miłości do dziecka.
Na dezintegrację  rodziny wpływa również zła sytuacja materialna, mieszkaniowa oraz alkoholizm, bezrobocie, niezaradność opiekuńczo – wychowawcza często spowodowana niepełnosprawnością.
Na terenie gminy zamieszkuje 14  rodzin niepełnych , w których wychowuje się 33 dzieci.

 Rozdział  III.

Mapa problemów społecznych.
Na podstawie analizy danych dotyczących przyczyn korzystania osób i rodzin ze świadczeń pomocy społecznej, a także z obserwacji negatywnych skutków zjawisk towarzyszących zmianom społeczno- gospodarczych państwa w obszarze polityki społecznej należy uznać, koniecznym jest nasilenie  działań  w kilku najbardziej związanych z pomocą społeczną  obszarach tematycznych  tj.
  •  postępujące ubożenie osób i rodzin
  •  zaburzenie w pełni funkcji wychowawczych rodzin, wobec dzieci
  •   marginalizacja rodzin i osób z powodu długotrwałego bezrobocia
  •   marginalizacja osób i rodzin jako skutek starości
  •   marginalizacja osób i rodzin jako skutków niepełnosprawności